Caffeine Clock hesaplayıcısı nasıl çalışır?

Model

Her içecek, vücutta birinci dereceden kinetikle emilen ve atılan bir doz olarak ele alınır. Tek seferde içilen D miligramlık bir içeceğin t saat sonra vücutta kalan miktarı şöyledir:

C(t) = D × ka / (ka − ke) × (e^(−ke·t) − e^(−ka·t))

Burada ka emilim oranını, ke ise atılım oranını gösterir. Emilim atılımdan hızlı olduğu sürece miktar artar, zirveye ulaşır ve ardından ke'nin belirlediği hızda azalır. Gördüğünüz toplam kafein seviyesi, tüm içeceklerin eğrilerinin toplamıdır.

Emilim

Emilim oranı, bir içeceğin 90 % emilmesi için gereken süreden (t90) hesaplanır: ka = ln(10) / t90. İçecek veri tabanındaki her öğenin kendine ait bir t90 değeri vardır: 222 içeceğin 175 tanesinde 45 dakika, kalanların çoğunda ise 35 veya 40 dakika kullanılır. Kafein, içtikten sonra genellikle 30 ila 120 dakika içinde kanda zirveye ulaşır.

Atılım ve yarılanma ömrü

Atılım oranı, kafeinin yarılanma ömründen hesaplanır: ke = ln(2) / t½. Varsayılan değer 5 saattir ve çoğu yetişkin için bildirilen 3 ila 6 saat aralığındadır. Yarılanma ömrü kişiden kişiye değişir: Sigara bu süreyi kısaltırken doğum kontrol hapları uzatır. Bu nedenle kendi değerinizi ayarlayabilirsiniz.

Yudumlayarak veya tek seferde içme

Tek seferde bitirdiğiniz içecek, tek doz olarak modellenir. Yudumladığınız içecek ise bitirmeniz için geçen süreye yayılan düzenli bir alım olarak modellenir (uygulamada varsayılan süre 10 dakikadır). Böylece aynı miktarı tek seferde içmeye kıyasla daha geç ve daha düşük bir zirve oluşur.

Uyku eşik değeri ve uyku saati

Uyku eşik değeri (varsayılan olarak 100 mg), uyku saatinde altında kalmak istediğiniz kafein seviyesidir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), tek seferde alınan 100 mg dozun, özellikle uyku saatine yakın tüketildiğinde bazı yetişkinlerde uyku süresini ve düzenini etkileyebileceğini belirtir. Hesaplayıcı, bir sonraki uyku saatinizdeki kafein seviyesini bu eşik değeriyle karşılaştırır ve seviyenin bunun altına düştüğü anı bulur.

Karşılaştırma için günlük limitler

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), çoğu sağlıklı yetişkin için günde 400 mg miktarın genellikle olumsuz etkilerle ilişkilendirilmediğini belirtir. EFSA da aynı değere ulaşır ve tek seferde 200 mg'a kadar dozların güvenlik endişesi oluşturmadığını bildirir. EFSA'nın hamile ve emziren kadınlar için belirttiği günlük limit 200 mg'a kadardır.

Modelin sınırları

Model, tipik bir yetişkini temel alır. Kafeinin atılma hızı kişiden kişiye değişir (sigara ve doğum kontrol hapları belgelenmiş iki etkendir). Aynı içeceğin kafein içeriği de tarife ve üretim partisine göre farklılık gösterir. Caffeine Clock'un sunduğu değerler planlama yapmanıza yardımcı olan tahminlerdir; tıbbi ölçüm veya tıbbi tavsiye değildir.

Kaynaklar

1. U.S. Food and Drug Administration. Spilling the Beans: How Much Caffeine Is Too Much? https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/spilling-beans-how-much-caffeine-too-much
2. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi. Kafein (kafeinin güvenliğine ilişkin 2015 tarihli Bilimsel Görüş'ü özetleyen İngilizce konu sayfası). https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/caffeine
3. Drake C, Roehrs T, Shambroom J, Roth T. Caffeine effects on sleep taken 0, 3, or 6 hours before going to bed. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2013;9(11):1195-1200. https://doi.org/10.5664/jcsm.3170
4. Mort JR, Kruse HR. Timing of blood pressure measurement related to caffeine consumption. Annals of Pharmacotherapy. 2008;42(1):105-110. https://doi.org/10.1345/aph.1k337
5. Grzegorzewski J, Bartsch F, Köller A, König M. Pharmacokinetics of caffeine: a systematic analysis of reported data for application in metabolic phenotyping and liver function testing. Frontiers in Pharmacology. 2021;12:752826. https://doi.org/10.3389/fphar.2021.752826